بررسی جامع ویسکوزیته روغن موتور

ویسکوزیته روغن موتور نشان دهنده میزان مقاومت روغن موتور در برابر جاری شدن می باشد. این ویژگی بیانگر میزان غلظت روغن و روان پذیری آن در شرایط دمایی مختلف است و مشخص می کند که روغن موتور شما تحت شرایط مختلف، چقدر رقیق یا غلیظ می شود. ویسکوزیته بالا در روغن موتور، روغن غلیظ و جریان پذیری سخت تری در هوای سرد دارد. ویسکوزیته پایین روغن موتور، روغن رقیق و جریان پذیری آسان تری در هوای سرد می باشد.

روغن موتور نوعی روان کننده برای حفظ سلامت موتور ماشین ها در شرایط کاری مختلف است و از نظر درجه بندی ویسکوزیته، تنوع بسیار زیادی دارد. بنابر این، از ابتدا آن را با دقت کافی و بر اساس توصیه سازنده انتخاب نمایید تا دچار نشتی، افت فشار روغن، ساییدگی و حرارت بیش از حد قطعات داخلی موتور نشود.

ویسکوزیته روغن موتور چیست؟

ویسکوزیته روغن موتور چیست و چه تاثیری روی عملکرد موتور دارد؟ درجه ویسکوزیته روغن موتور یکی از مشخصه های فیزیکی روغن موتور است که میزان مقاوم سازی روغن در برابر جریان را نشان می دهد. ویسکوزیته نامناسب باعث شده است که با تغییر دما، ویسکوزیته روغن از محدوده مطلوب خارج گردد.

درجه ویسکوزیته روغن موتور بیانگر غلظت، قوام و سنگینی روغن روانکار می باشد که بسته به شرایط کارکرد، انتخاب می شود. ویسکوزیته روغن با تغییر دما، تغییر می کند؛ یعنی با افزایش دما، ویسکوزیته و مقاومت روغن کاهش می یابد.

ویسکوزیته روغن موتور چند است؟ ویسکوزیته روغن بسته به شرایط کارکرد و محیط متفاوت است. این روغن ها در گریدهای مختلف به صورت تک درجه ای و چند درجه ای تولید می شوند. برای مثال، روغن 10w40 (روغن چند درجه ای) ویسکوزیته کمتری نسبت به روغن 20w50 دارد.

انتخاب بهترین ویسکوزیته روغن موتور

بهترین ویسکوزیته روغن موتور را بر اساس استانداردهای موردنیاز موتور، توصیه سازنده، شرایط آب و هوایی منطقه، شرایط کارکرد موتور و… انتخاب کنید. در ادامه برخی از عوامل تاثیرگذار برای انتخاب ویسکوزیته روغن موتور مناسب را شرح می دهیم.

• شرایط آب و هوایی: برای عملکرد روان موتور در آب و هوای سرد از روغنی با ویسکوزیته پایین و در آب و هوای گرم از روغنی با ویسکوزیته بالا استفاده نمایید.
• وضعیت موتور: اگر برای مدت طولانی از موتور ماشین آلات استفاده کرده اید و یا موتور قدیمی است، برای جبران فرسودگی از روغن با ویسکوزیته بالا استفاده کنید.
• نوع موتور: با استفاده از دفترچه راهنما مالک، مناسب ترین و بهترین ویسکوزیته روغن موتور را برای موتور ماشین استفاده کنید؛ زیرا موتورهای مختلف نیازمند به ویسکوزیته های مختلف هستند.
• روغن پایه: روغن معدنی یک روغن پایه نفتی است که نسبت به روغن سنتتیک ویسکوزیته بالاتری دارد. در واقع روغن موتور سنتتیک از مواد شیمیایی مصنوعی تولید می شود و ویسکوزیته پایین تر و توانایی حرارتی بالاتری نسبت به روغن موتور معدنی خواهد داشت.

روغن موتور با ویسکوزیته بالا

روغن موتور با ویسکوزیته بالا معمولاً غلیظ تر است و برای کارکرد دما بالا و بار سنگین در موتورهای قدیمی، مسابقه ای، سنگین و صنعتی به کار می رود. البته روغن غلیظ به معنای مقاومت حرارتی یا پایداری اکسیداسیون بهتر نیست. هر چه ویسکوزیته بیشتر باشد، غلظت روغن صنعتی بالاتر بوده و جریان پذیری آن در شرایط دمایی یکسان، سخت تر می گردد. بنابر این برای محافظت بهتر، ویسکوزیته را بر اساس نوع و طراحی موتور، دمای محیط و توصیه سازنده انتخاب کنید.

روغن موتور با ویسکوزیته بالا در برابر افزایش دما، مقاومت بالاتری دارد، اما جریان پذیری آن کم تر است. ویسکوزیته بالای روغن، لایه ای ضخیم تری را تشکیل می دهد و برای برخی موتورهای فرسوده می تواند کارایی داشته باشد. 20W50 ،15W50 و SAE 60 نمونه روغن موتور با درجه ویسکوزیته بالا هستند.

روغن موتور با ویسکوزیته پایین

روغن موتور با ویسکوزیته پایین، روغنی با غلظت پایین تر است که در دمای مشخص، عملکرد روان تری در استارت سرد خواهد داشت. این نوع ویسکوزیته ها برای جریان پذیری بهتر روغن در بین قطعات موتور ماشین آلات به کار می روند.

روغن موتور با ویسکوزیته پایین برای بهبود مصرف سوخت و کاهش اصطکاک موتورهای مدرن ضروری است. 0W20 و 5W30 از جمله روغن هایی با ویسکوزیته کم هستند که جریان پذیری مناسبی در هوای سرد دارند.

ویسکوزیته روغن موتور پراید

ویسکوزیته روغن موتور پراید با توجه به شرایط آب و هوایی و نوع موتور انتخاب می شود. ویسکوزیته برای کارکرد نرم تر موتور، کاهش مصرف سوخت، حفاظت در گرما و استارت بهتر در سرما به 3.5 لیتر روغن موتور احتیاج دارید.

با این تفاسیر دانستید ویسکوزیته روغن موتور چیست و طبق توصیحاتی که ارائه دادیم، ویسکوزیته به گرید، دما و نوع روغن بستگی دارد. منظور از نوع روغن، این است که از کدام یک نوع پایه روغن (روغن معدنی، نیمه سنتتیک و تمام سنتتیک) در روغن موتور استفاده شده است. با دانستن این موارد می توانیم بگوییم که ویسکوزیته روغن موتور چند است. برای مثال، گزینه های مناسب برای انتخاب ویسکوزیته روغن موتور پراید، عبارتند از:

• روغن موتور 5w40: روغن موتور مناسب مناطق سرد
• روغن موتور 10w40: روغن موتور مناسب اکثر مناطق ایران
• روغن موتور 20w50: یک روغن موتور غلیظ برای موتورهایی با کارکرد بالا در مناطق گرم

انواع ویسکوزیته روغن موتور

SAE یا انجمن مهندسین خودرو، انواع ویسکوزیته روغن موتور را به دو دسته تک درجه ای و چند درجه ای زیر تقسیم می کند:

• روغن تک درجه ای: روغن موتور تک گرید مثل روغن SAE 30، فقط یک عدد ویسکوزیته دارد که بر اساس دما کارکرد موتور مشخص می گردد. این روغن ها معمولا برای موتورهای قدیمی استفاده می شوند.
• روغن چند درجه ای: روغن موتور دو درجه ای مثل روغن SAE 15W40 شامل دو عدد ویسکوزیته، قبل و بعد حرف W (زمستان) است که برای طیف گسترده ای از دماها در شرایط آب و هوای مختلف استفاده می شود و برای موتورهای مدرن کاربرد مناسب دارد. عدد سمت چپ، ویسکوزیته در دما پایین و عدد سمت راست، ویسکوزیته در دما بالا می باشد.

ویسکوزیته روغن ها، معیاری برای سنجش مقاومت در برابر جریان است. شما با استفاده از ویسکوزیته، می توانید بفهمید که روغن در دماهای مختلف، با چه غلظتی، چگونه کار می کند و چسبندگی آن به چه صورت است. برای اندازه گیری انواع ویسکوزیته روغن موتور از دو واحد رایج زیر استفاده می شود:

• cp (سانتی پواز) یک واحد ویسکوزیته مطلق یا دینامیک است.
• cSt (سانتی استوک) یک واحد ویسکوزیته سینماتیکی می باشد.

هر چه عدد سانتی پواز و سانتی استوک بیشتر یاشد، روغن غلیظ و چسبنده تر است.

جدول ویسکوزیته روغن موتور بهران

جدول ویسکوزیته روغن موتور نشان دهنده میزان تمایل سیال به حرکت است. برخی از روغن موتورها در فشار بالا با افزایش گرانروی مواجه می شوند که بایستی مطابق با شرایط کاری موتور و محیط آن را تهیه کنید تا رفتار روغن در دما و فشارهای مختلف را بسنجید.

	دما پایین	دما بالا
روغن 0w20	بسیار روان	غلظت کم
روغن 5w30	روان	متوسط
روغن 10w40	معمولی	غلیظ تر
روغن 20w50	ضعیف	بسیار غلیظ

ویسکوزیته روغن موتور دیزلی 15W40 را با واحد cSt در دمای 40 و 100 درجه سانتی گراد اندازه می گیرند. برای درک بهتر به جدول ویسکوزیته روغن موتور دیزلی 15w40 از برند بهران مراجعه فرمایید:

مشخصات	ویسکوزیته در 100 C° cSt	شاخص ویسکوزیته VI
بهران اکسترا توربو دیزل 15w40	15.04	142
بهران سوپر توربو دیزل 15w40	15.40	143
بهران توربو دیزل 15w40	15	140
بهران اولترا توربو دیزل 15w40	15.5	153

منظور از VI یا شاخص ویسکوزیته در جدول زیر، تغییر ویسکوزیته با دما است، VI بالا به معنای تغییر کمتر ویسکوزیته در دماهای مختلف می باشد.

استاندارد روغن موتور

استاندارد روغن موتور توسط سازمان های معتبر تدویت می شود تا کیفیت، کارایی و سطح حفاظتی روغن موتور را بیابید. برای مثال، استاندارد SAE برای نشان دادن غلظت یا ویسکوزیته روغن می باشد. برخی از مهمترین استانداردهای جهانی، عبارت هستند از:

• SAE: انجمن نفت خودرو آمریکا، ویسکوزیته روغن موتور را در دماهای مختلف شرح می دهد. این درجه بندی مثل روغن 15W-40 بوده و عدد قبل W، ویسکوزیته در دمای پایین و عدد بعد آن، ویسکوزیته در دمای بالا است. (هرچه عدد کوچکتر باشد، روغن در دمای پایین روان تر است)
• API: موسسه نفت آمریکا هم روغن ها را طبق عملکرد آن در موتورهای بنزینی و دیزلی تقسیم بندی می کند. حرف S برای موتور بنزینی و حرف C برای موتور دیزلی است. همچنین در ادامه این حروف، یک حرف دیگر برای نشان دادن سطح عملکرد روغن می آید. (حروفی که به سمت انتهای الفبا می رود، عملکرد بهتری دارد)

شما می توانید استاندارد روغن موتور را بر روی برچسب یا لیبل بدنه محصول مشاهده نمایید.