درجه گرانروی های روغن گیربکس حلزونی در شرایط کاری مختلف

انواع روغن گیربکس حلزونی را بسته به شرایط کاری، نوع چرخ دنده و توصیه سازنده انتخاب نمایید. روغن همه گیربکس ها یکسان نیستند. برای مثال، در گیربکس حلزونی با چرخ دنده برنزی از روغن سازگار با فلزات زرد استفاده می گردد. همچنین برخی گیربکس های کوچک، نیازی به روغن ندارند؛ چرا که در کارخانه با روغن یا گریس پر شده است.

انواع روغن گیربکس حلزونی با ترکیبات و درجه گرانروی های مختلف ارائه می شود. مثلا برای گیربکس های حلزونی با توان متوسط و بالا، می توانید از گریدهای 460 ،ISO VG 220، 320 استفاده کنید.

• روغن معدنی برای گیربکس معمولی با دمای کاری متوسط
• روغن سنتتیک (PAO) برای گیربکس هایی با بار و دما کاری زیاد
• روغن پلی گلیکول (PAG) برای گیربکس های حلزونی با بار و لغزش زیاد
• روغن هایی با افزودنی EP برای گیربکس هایی با شرایط کاری سنگین (تأیید سازنده)

راهنمای انتخاب روغن مناسب گیربکس حلزونی

روغن مناسب گیربکس حلزونی را بر اساس دمای محیط و دمای کارکرد، نوع بار و شرایط کاری، ویسکوزیته، سازگاری با جنس چرخ دنده و توصیه سازنده انتخاب کنید. مثلا، برای تجهیزاتی با شرایط کاری سنگین از روغن های ویسکوزیته بالاتر استفاده می شود.

عوامل موثر در انتخاب نوع روغن گیربکس حلزونی، عبارتند از:

• گرانروی روغن گیربکس حلزونی: گرید ISO VG را بر اساس سرعت، دمای کار و بار قطعات انتخاب نمایید.
• توصیه سازنده: برای تشخیص نوع روغن و گرید مناسب به دفترچه راهنمای سازنده مراجعه کنید.
• سازگاری با چرخ دنده: اکثر چرخ دنده گیربکس های حلزونی از جنس برنز و فولاد طراحی شده اند که برای روانکاری آن باید از روغن سازگار با فلزات زرد استفاده شود.
• سرعت گیربکس: برای گیربکس های سرعت بالا از روغنی با ویسکوزیته کمتر (رقیق تر) و برای گیربکس های سرعت پایین از روغن ویسکوزیته بالاتر (غلیظ تر) استفاده نمایید.

برای روانکاری گیربکس های حلزونی با چرخ دنده برنزی، حتما به نوع روغن گیربکس حلزونی توجه کنید؛ زیرا ممکن است روغن گیربکس با این فلزات سازگار نباشد. مثلا، مواد افزودنی EP گوگرد-فسفر فعال به چرخ دنده برنز آسیب می رساند؛ یا به عبارتی در چرخ دنده برنزی از روغن هایی با افزودنی های گوگرد/ فسفر خورنده استفاده نمی شود.

گرانروی روغن گیربکس حلزونی

ISO VG 320 یک درجه گرانروی رایج از روغن مناسب گیربکس حلزونی صنعتی است. ویسکوزیته یا گرانروی روغن گیربکس، بسته به شرایط دمایی زیر انتخاب می شود:

• ISO VG 220 برای دمای محیط 0 C° الی 30 C°
• ISO VG 320 برای دمای محیط 30 C° الی 45 C°
• ISO VG 460 برای محیط دما بالا یا بار سنگین
• 220 /ISO VG 150 برای محیط دما پایین

میزان لغزش بین حلزون و چرخ دنده در این گیربکس ها زیاد است که با انتخاب گرانروی مناسب می توانید از آن محافظت کنید. درجه گرانروی های مناسب برای گیربکس های حلزونی در شرایط کاری مختلف، عبارتند از:

1. گیربکس کوچک با بار سبک، سرعت بالا و دما پایین بار: روغن با گریدهای 150 و 220
2. گیربکس متوسط با کارکرد و بار معمولی، سرعت متوسط و دمای نرمال: روغن دنده با گریدهای 220 و 320
3. گیربکس های بزرگ با کارکرد مداوم با بار زیاد و دمای بالا: روغن دنده صنعتی در گریدهای 460 و 680

روغن سازگار با چرخ دنده حلزونی

روغن گیربکس حلزونی را بر اساس جنس چرخ دنده و حلزون انتخاب کنید تا چرخ دنده ها دچار خوردگی شیمیایی، ساییدگی زودرس دندانه ها، تسکیل لجن، اکسیداسیون، گیرپاژ و افت راندمان گیربکس نشود.

مثلا اگر چرخ دنده از جنس فولاد/ برنز است، روغن مناسب آن باید تحمل فشار بالا داشته و با فلزات زرد (برنز/برنج) سازگاری داشته باشد.

برخی از افزودنی های موجود در روغن گیربکس نظیر افزودنی های گوگرد/ فسفر در دراز مدت به قطعات برنزی آسیب می رسانند. بنابر این مصرف کننده بایستی سازگاری با فلزات زرد را در روغن مشاهده نماید.

سرعت گیربکس حلزونی

سرعت حرکت گیربکس بر روی روغن تاثیر می گذارد. از همین رو با انتخاب روغن مخصوص گیربکس حلزونی، می توانید میزان گرما و اصطکاک را تا حدود زیادی کاهش دهید. 

• دور زیاد یا سرعت بالا گیربکس از روغن رقیق تر
• دور کم یا سرعت پایین گیربکس از روغن غلیظ تر
• بار زیاد و سرعت پایین گیربکس از روغن غلیظ تر و دارای افزودنی تحمل فشار
• بار کم و سرعت بالا گیربکس از روغن رقیق تر

نکات کلیدی در انتخاب روغن گیربکس حلزونی

• به هیچ وجه روغن مناسب گیربکس حلزونی را فقط بر اساس گرانروی انتخاب نکنید؛ نوع گیربکس، دما کارکرد و توصیه سازنده را در نظر بگیرید.
• افزودنی های مناسب (نظیر مواد EP ملایم و غیرخورنده) در روغن گیربکس برای چرخ دنده های برنزی به کار رفته باشد.
• ویسکوزیته روغن گیربکس متناسب با شرایط کاری و محیطی انتخاب گردد.
• دو یا چند روغن ناسازگار را با یکدیگر ترکیب نکنید.

علائم خرابی روغن گیربکس حلزونی

علائم خرابی روغن گیربکس حلزونی را می توان از طریق بررسی دوره ای تغییرات ظاهری روغن و عملکرد دستگاه متوجه شد تا از افزایش هزینه ها و آسیب های ناشی از اصطکاک و ساییدگی قطعات گیربکس جلوگیری شود.

برخی علائم خرابی روغن گیربکس حلزونی، عبارتند از:

• افزایش دما گیربکس
• افزایش صدای غیرعادی
• کاهش راندمان کاری گیربکس
• استشمام بوی سوختگی
• مشاهده ذرات خارجی در روغن
• لرزش های متعدد و شدید در دستگاه

روغن خراب، خواص و کارایی لازم برای روانکاری و حفاظت از قطعات گیربکس را ندارد و ممکن به روش های مختلف مثل کاهش سطح روغن، نشت روغن، داغ شدن بیش از حد گیربکس و… نمایان شود. بنابر این با کنترل سطح و وضعیت روغن گیربکس حلزونی، راندمان کاری گیربکس را بهبود بخشید.