چگالی روغن صنعتی

چگالی روغن صنعتی یک پارامتر مهم در انتخاب روغن صنعتی مناسب سیستم است که برای محاسبه آن باید جرم روغن بر واحد حجم را اندازه بگیرید. چگالی نشان دهنده سنگینی یک روغن به نسبت حجم آن است. چگالی یا دانسیته روغن صنعتی به عوامل مختلفی مانند نوع روغن، دما، ترکیبات و ناخالصی های آن بستگی دارد و بر حسب kg/m³ (کیلوگرم بر متر مکعب) یا g/cm³ (گرم بر سانتی متر مکعب) می باشد.

چگالی اطلاعاتی از نوع هیدروکربن ها در روانسازی قطعات را به ما می دهد و هیدروکربن آرومانیک، نفتنیک و پارافین به ترتیب دارای دانسیته بالاتری هستند. میزان چگالی روغن صنعتی به نوع روغن بستگی داشته و حدودا بین 0.8 الی 0.9 kg/L است. در زیر چند مورد از چگالی روغن های مختلف را به طور حدودی معرفی کرده ایم:

• چگالی روغن موتور معمولی: 0.87 کیلوگرم بر لیتر
• چگالی روغن هیدرولیک: 0.85 الی 0.89 کیلوگرم بر لیتر
• چگالی روغن گیربکس: 0.88 الی 0.9 کیلوگرم بر لیتر

محاسبه چگالی روغن صنعتی (دانسیته روغن صنعتی)

برای محاسبه میزان چگالی روغن صنعتی به جرم و حجم روغن نیازمند هستید. چگالی از تبدیل جرم به حجم بدست می آید. در زیر مراحل محاسبه چگالی روغن را معرفی می کنیم:

• جرم روغن را با ترازو بر حسب g یا kg اندازه بگیرید.
• حجم روغن را با سیلندر مدرج (وسیله ای برای اندازه گیری حجم سیالات)، بر حسب cm³ یا L اندازه گیری کنید.
• اکنون اعداد بدست آمده را در فرمول زیر جای گذاری کنید:

چگالی روغن صنعتی (ρ) = حجم/جرم

• نکته: حجم بر حسب g و حجم بر حسب cm³: چگالی g/cm³
• نکته: جرم بر حسب kg و حجم بر حسب m³: چگالی kg/m³

برای مثال، حجم 500 سانتی متر مکعب و جرم 430 گرم است. عدد بدست آمده با جای گذاری در فرمول محاسبه چگالی روغن، 0.86 g/cm³ می باشد. البته قابل ذکر است که دانسیته روغن صنعتی با تغییرات دمایی تغییر می کند و به طور استاندارد در دماهای 15 C° یا 20 C° گزارش می شود.

430/500= 0.86 g/cm³

شاید ندانید که یکی از روش های شناخت ساختار روانکار، اندازه گیری چگالی روغن صنعتی است تا با بدست آوردن مقدار چگالی به خواص آن پی ببرید. همچنین از این طریق می توانید بفهمید که این روغن هایی که تهیه کرده اید، برای چه کاری مناسب هستند تا به راحتی آن ها را برای صنایع مختلف تفکیک کنید.

روش های اندازه گیری وزن مخصوص روغن صنعتی

وزن مخصوص روغن صنعتی چیست؟ وزن نیرویی است که در اثر جاذبه به جسم وارد شده و با جرم رابطه دارد. نحوه اندازه گیری چگالی و وزن با یکدیگر متفاوت است. وزن بر حسب نیوتون (N) dh کیلوگرم نیرو (kgf) می باشد.

وزن مخصوص روغن صنعتی به دو صورت زیر محاسبه می شود:

1. ترازو: ترازو را صفر کرده و سپس وزن روغن را اندازه بگیرید.
2. وزن=چگالی×شتاب گرانش (g)

برای تعیین چگالی روغن صنعتی و اندازه گیری وزن مخصوص روغن، می توانید از پیکنومتر استفاده کنید که در شناسایی نوع روعن و تقلبی بودن آن نقش مهم دارد. برای اندازگیری وزن به وسایلی چون پیکنومتر، روغن، آب مقطر، ترازو و پیپت نیازمند هستید.

قابل ذکر است برخی از عوامل مانند: اکسیداسیون روغن باعث افزایش وزن می گردد و یا در صورت افزایش دما باعث کاهش وزن روغن می شود.

مراحل اندازه گیری به این صورت است که با استفاده از ترازو، وزن پیکنومتر که یک ظرف شیشه ای است را به همراه درب آن به صورت یک جا بدست می آورید. سپس روغن را با پیپت پوآردار به این ظرف منتقل نموده و درب پیکنومتر را ببندید و دوباره وزن آن را اندازه بگیرید. در آخر همین مراحل را با آب مقطر مجدداً تکرار کنید.

فرمول اندازه گیری:

پیکنومتر خالی – پیکنومتر پر (با آب) ÷ وزن پیکنومتر خالی – وزن پیکنومتر پر (با روغن)

هدف از از اندازه گیری بررسی اصالت و خواص روانکارها است. در ضمن چگالی روغن های صنعتی و خوراکی با یکدیگر متفاوتند، ولی چگالی نسبی روغن حدود 25 درجه سانتی گراد است. همچنین از طریق هیدرومتر می توانید برای اندازگیری چگالی اقدام نمایید، اگر چه دانسیته معیاری برای کیفیت روغن ها محسوب نمی شود، ولی با بررسی چگالی روغن صنعتی می توانید نوع روغن روانکاری متناسب با نیازتان را بدست آورید.

وزن مخصوص روغن موتور

وزن مخصوص روغن موتور که به آن چگالی نسبی نیز گفته می شود، نسبت چگالی روغن موتور به چگالی آب مقطر در دمای مشخص است. این ویژگی معمولا بدون واحد بیان می شود؛ زیرا یک نسبت می باشد. در ادامه جزئیات وزن روغن موتور را بررسی می کنیم:

• وزن مخصوص روغن های موتور معمولا بین 0.84 تا 0.90 g/cm³ یا 840 تا 900 kg/m³ است؛ به این معنا که چگالی آن ها کمتر از آب می باشد. این مقدار بسته به نوع روغن و افزودنی های متفاوت است.
• تاثیر دما: وزن مخصوص با افزایش دما کاهش می یابد؛ زیرا حجم روغن افزایش پیدا می کند. معمولا وزن مخصوص در دمای 15.5 یا 25 درجه سانتی گراد گزارش می شود.
• افزودنی ها: افزودنی هایی مانند بهبود دهنده های ویسکوزیته یا مواد ضد اکسیداسیون، می توانند وزن مخصوص را کمی تغییر دهند.

وزن مخصوص روغن موتور برای کنترل کیفیت، طراحی مهندسی و تشخیص تخریب کاربرد دارد. در محاسبات سیستم های روانکاری و هیدرولیک، وزن مخصوص برای تعیین رفتار روغن در شرایط کاری مهم است. گاهی پیش می آید که با ترکیب دو یا چند روغن، روانکار جدیدی را به وجود آورده اید که با اندازه گیری وزن مخصوص روغن می توانید به ویژگی های این ماده جدید بپردازید.

ترکیبات روغن صنعتی و تاثیر آن بر روی چگالی روغن

ترکیبات روغن صنعتی تاثیر مستقیمی بر روی چگالی (دانسیته) دارد. در واقع روغن صنعتی از روغن پایه و مواد افزودنی تولید می گرد که هر یک از این مواد بر روی سبک یا سنگین بودن روغن تاثیر می گذارد. این مواد به عنوان ساختار اصلی تمام روانکارهای صنعتی اعم از روغن و گریس شناخته می شوند.

روغن های صنعتی سیالاتی هستند که همگی از مواد مشترکی مثل روغن پایه تشکیل شده اند. حال روغن پایه چیست؟ این روغن ها با نام روغن پایه معدنی و روغن پایه سنتتیک تقسیم بندی می شوند که بین 90 تا 95 درصد هر روانکارها از روغن پایه هستند. 5 درصد مابقی مربوط به مواد افزودنی است که به منظور افزودن ویژگی های خاص می باشد که در زیر چند مورد از افزاینده ها را نام می بریم:

• مواد ضد کف
• مواد ضد خورنده و ضد زنگ
• مواد ضد اکسید و ضد سایش
• مواد پاکسازی و خنک کننده
• مواد کاهش نقطه ریزش
• مواد بهبود شاخص گرانروی

ترکیبات روغن صنعتی باعث افزایش کاربرد روغن‌ های صنعتی می شود. در زیر سه مورد مهم از مشخصات روغن های صنعتی را بیان می کنیم:

1. نقطه اشتعال روغن: این مشخصه برای این است هنگامی که روغن در دماهای مختلف قرار می گیرد و یا با بخار و هوا مخلوط می شود، دچار آتش سوزی و انفجار نگردد.
2. ویسکوزیته روغن صنعتی (VI): پایداری دمایی روغن در هنگام کاهش و افزایش حرارت را نشان می دهد.
3. نقطه ریزش روغن: هنگام کاهش دما روغن یخ نزند و جریان داشته باشد.

چگالی یا دانسیته روغن صنعتی پایه و مواد افزودنی در تهیه یک روغن صنعتی خوب اثر گذار است. هر دستگاه برای روانکاری نیازمند یک روغن با خواص و ویژگی های خاصی مثل ضد اکسیداسیون، ضد خوردگی، رسوب و غیره می باشد. بنابر این با توجه ویژگی هایی که در نظر گرفته اید به راحتی روغن دلخواه خود را از مراکز معتبر انتخاب کنید.

شماره گذاری روغن های صنعتی

شماره گذاری روغن های صنعتی با یکدیگر فرق می کنند؛ چرا که انواع روغن صنعتی در دسته بندی های مختلفی مانند: روغن های هیدرولیک، دنده صنعتی، توربین، عملیات فلزکاری و غیره تولید می شوند که با توجه به کاربرد هر یک می توانید چگالی روغن صنعتی را دریافت نمایید.

شماره گذاری روغن های صنعتی، می تواند کمک بزرگی در تشخیص نمونه های اصل از تقلبی باشد. برای درک بهتر، می خواهیم در مورد شماره گذاری روغن موتور اطلاعاتی را در اختیار شما قرار دهیم. همانطورکه میدانید برای جلوگیری از اختلاط در عملکرد خودرو ها بایستی از روغن موتور سازگار با نوع ماشین استفاده شود. بر روی ظروف یا قوطی های روغن موتور کد هایی وجود دارد که شما را در خرید روغن موتور راهنمایی می کند.

این علامت های اختصاری، شاید گیج کننده به نظر برسد، ولی درک آن چندان هم پیچیده نیست. ویسکوزیته یا گرانروی به صورت 20W-50، استاندارد به شکل کد API یا ACEA و تاییدیه ها از شرکت مرسدس بنز و… است.

کد ویسکوزیته 20W-50 به چه معناست؟ W به معنای زمستان است، عدد 20 میزان گرانروی و غلظت روغن در دمای سرد را نشان می دهد که هر چه عدد کمتر باشد، نشان کارایی بهتر در دمای های سرد است. عدد دوم از شماره گذاری روغن موتور به معنای ویسکوزیته در دمای بالاتر است. بنابر این عدد بعد W آستانه گرانروی روغن تا دما 100 درجه سلسیوس را می رساند.

همچنین مشخصات دیگری اعم از برند و حجم هم بر روی برچسب و هلوگرام مخصوص شرکت تولید کننده وجود دارد که با بررسی دقیق می توانید خریدی مطمئن داشته باشید.