بررسی کیفیت روغن موتور

کیفیت روغن موتور به مجموعه ای از ویژگی ها و استانداردهایی گفته می شود که توانایی روانکاری، خنک کردن، پاکسازی و کاهش اصطکاک قطعات موتور را شرایط کاری مختلف دارد. کیفیت نشان دهنده این است که یک روغن تا چه حد می تواند از موتور محافظت کند و عملکرد آن را بهبود دهد. هر چه کیفیت روغن بالاتر رود، کارکرد موتور نرم تر، روند فرسودگی و مصرف سوخت کندتر شده و در نتیجه عمر مفید قطعات موتور افزایش می یابد.

یک روغن موتور با کیفیت از ترکیبات روغن پایه (مینرال، سنتزی، نیمه سنتزی) و مواد ادتیو ضد کف، ضد سایش و… تولید می گردد. این روغن های کیفیت بالا طبق استانداردهای مختلف نظیر API ،ACEA و SAE طراحی شده اند که از این طریق می توانید متوجه شوید که روغن برای چه موتوری مناسب می باشد.

کیفیت روغن موتور چیست و چه اهمیتی دارد؟

روغن موتور یک روانکار تخصصی است که با کیفیت های مختلف ارائه می شود تا داخل موتور خودرو و ماشین آلات صنعتی در گردش باشد. کیفیت روغن موتور نقش مهمی برای کاهش اصطکاک بین قطعات فلزی، جلوگیری از سایش، خنک کاری موتور و تمیز نگه داشتن اجزای داخلی دارد. بدون روغن موتور، قطعاتی مانند پیستون، میل لنگ و سوپاپ ها به سرعت ساییده و داغ شده و در مدت کوتاهی به طور کامل آسیب می بینند.

کیفیت روغن های موتوری بر اساس استانداردهای بین المللی و ملی سنجیده می شوند. API و ACEA دو نوع استاندارد مهم برای روغن موتور هستند. استانداردهای کیفی را می توانید بر روی بسته بندی محصولات مشاهده نمایید. همچنین یکی از راه های کنترل کیفیت، نظارت بر عمر مفید روغن موتور است که با تعویض به موقع روغن، از موتور ماشین محافظت می شود.

در ادامه برخی عوامل موثر بر کیفیت روغن موتور را بررسی می کنیم:

استاندارد روغن موتور: استانداردها برای تشخیص کیفیت روغن می باشند.
ویسکوزیته روغن موتور: گرانروی شامل روغن های تک درجه ای و جند درجه می شود که برای عملکرد بهتر، باید آن را بر اساس دفترچه راهنما ماشین و شرایط آب و هوایی انتخاب کرد.
روغن پایه روغن موتور: روغن های پایه ای به ترتیب سنتتیک، نیمه سنتتیک و معدنی، عملکرد و کیفیت بالاتری نسبت به شرایط سخت تر (فشار و دما) دارد.

تست روغن موتور

تست روغن موتور برای ارزیابی کیفیت و خواص فیزیکی و شیمیایی روغن می باشد و به روش های مختلف از جمله بررسی ظاهری، تست اولیه در ماشین، آزمایش روغن در آزمایشگاه و… انجام می شود.

تست روغن موتور در آزمایشگاه یکی از روش های عالی برای اطمینان از اصالت و کیفیت روغن موتور است. از این طریق، می توانید مشخصات روغن (نظیر ویسکوزیته، فلش پوینت روغن) را با نمونه اصلی بررسی نمایید.

نشانه های روغن موتور با کیفیت

روغن موتور با کیفیت را نمی توان فقط از روی رنگ و ظاهر روغن تشخیص داد. کیفیت روغن موتور به عملکرد و ویژگی های روغن موتور در شرایط مختلف اشاره دارد. برخی راه های بررسی کیفیت انواع روغن موتور، شامل موارد زیر می شود:

رنگ روغن: به طور کلی روغن به صورت شفاف و معمولا قهوه‌ای روشن می باشد.
بافت روغن: بافت روغن بر اساس نوع ویسکوزیته روغن موتور متفاوت است. به طور کلی روغن موتورها به صورت مایع هستند.
تاریخ انقضا روغن: هر روغن موتور دارای تاریخ مصرف می باشد.
بو: یک روغن موتور با کیفیت نباید بوی نفت یا بوی سوختگی بدهد.

روغن ها توسط سازمان ها و استانداردهای مختلفی تولید می شوند که با بررسی استاندارد و سطح کیفی روغن موتور، می توانید تا حدودی میزان کنترل آلایندگی، عملکرد و راندمان موتور، مصرف سوخت و… را دریابید.

علائم روغن موتور بی کیفیت

علائم روغن موتور بی کیفیت و نامناسب، سطح روغن را سریعاً کاهش می دهد. روغن بی کیفیت عملکرد موتور را مختل می کند و دما موتور را افزایش می دهد. درج مشخصات غیر واقعی نشان دهنده عدم کیفیت روغن موتور است که با تست و آنالیز در آزمایشگاه می توانید از آن اطمینان پیدا نمایید.

برخی از علائم روغن موتور بی کیفیت، عبارتند از:

رنگ روغن تیره و سیاه شده و کیفیت و خواص روغن موتور از بین رفته است.
درون روغن دانه های ریز یا بافت ساینده وجود دارد.
خواص و کیفیت روغن تاریخ گذشته از بین می رود.
لجن و رسوب را افزایش می دهد.
ممکن است، چراغ هشدار روشن شود.
صداهای ناهنجار (تق تق و ضربات) بیشتر خواهد شد.
سوخت بیشتری مصرف می کند.
دما موتور بالا می رود.

استاندارد روغن موتور و تاثیر آن بر روی کیفیت

استاندارد روغن موتور چیست و چه تاثیری بر روی کیفیت روغن موتور می گذارد؟ استانداردها به عنوان مجموعه ای از آزمون ها و معیارهای عملکردی روغن موتور است که توسط سازمان های معتبر تدوین شده و با پیشرفت‌ تکنولوژی موتور به صورت دوره ای بروز می گردند. استانداردها روشی برای انتخاب و محافظت از موتور در برابر کنترل دوده، شرایط سخت، سایش و… می باشند.

روغن های موتور معتبر بر اساس استاندارد بین المللی و ملی ساخته شده اند. بنابر این برای اطمینان از کارایی، کیفیت و ویژگی های حفاظتی روغن در موتورهای گوناگون، استانداردهای روغن موتور را بررسی کنید. در زیر مهمترین استاندارد روغن موتور را معرفی می کنیم:

استاندارد api روغن موتور: API یک سازمان بین المللی معتبر است که برای افزایش ایمنی، کارایی و کیفیت روغن تدوین می شود.
استاندارد sae روغن موتور: SAE یک استانداردبین المللی است که برای نمایش ویسکوزیته روغن موتور استفاده می گردد.
استاندارد acea روغن موتور: انجمن سازندگان خودرو اروپایی این استاندارد را برای نشان دادن سطح عملکرد روغن موتور تدوین می کند.
استاندارد ilsac روغن موتور: این استاندارد برای موتورهای آمریکایی و آسیایی کارایی دارد.

api روغن موتور

api روغن موتور یکی از رایجترین استانداردهای انجمن نفت آمریکا می باشد که برای بررسی سطح عملکرد، کیفیت روغن موتور و بهبود مصرف سوخت تدوین می گردد. API یک سیستم طبقه بندی روغن موتور شده است که به مصرف‌کنندگان کمک می‌کند تا روغن مناسب موتور خود را تهیه نمایند.

استاندارد api روغن موتور به دو دسته زیر تقسیم می شود:

روغن موتور بنزینی (S): حرف S برای موتورهای بنزینی و حرف دوم نشان دهنده کیفیت روغن موتور است. در زیر سطح کیفی روغن موتور بنزینی را از پایینترین تا بالاترین کیفیت، طبقه بندی کرده ایم:

SJ قدیمی ترین مدل موتور بنزینی
SL
SM
SN
SN Plus
SP جدیدترین مدل موتور بنزینی

2. روغن موتور دیزلی (C): حرف C برای موتورهای بنزینی و حرف دوم نشان دهنده سطح عملکرد روغن موتور است. مثلا استاندارد CK-4 ،CJ-4 ،CI-4 و CH-4، برای موتورهای دیزلی سبک تا سنگین طراحی می شود.

استاندارد sae روغن موتور

استاندارد sae روغن موتور، معمولا به ویسکوزیته یا گرانروی روغن موتور اشاره دارد و به سطح عملکرد و کیفیت روغن موتور ارتباطی ندارد. حال ویسکوزیته روغن چیست؟ به مقاومت یک سیال در برابر جریان، ویسکوزیته (غلظت) می گویند. ویسکوزیته بالا (روغن غلیظ)، مقاومت بیشتر و حرکت کندتری دارد و ویسکوزیته پایین (روغن روان)، مقاومت کمتر و حرکت سریعتری دارد.

استاندارد sae روغن موتور بر اساس ویسکوزیته طبقه بندی می شود که روغن ها را به صورت تک درجه ای (مثل SAE 30) و روغن چند درجه ای (مثل SAW 10W40) تدوین می کند.

استاندارد acea روغن موتور

استاندارد acea روغن، توسط یک سازمان اروپایی تدوین شده که نسبت به api، سختگیرانه تر عمل نموده و جامع تر است. روغن موتور acea، توجه ویژه ای به حفاظت از سیستم کنترل آلایندگی، پایداری در برابر برش و مصرف سوخت در برای موتورهای اروپایی کارایی دارد.

به طور کلی روغن موتور acea به سه دسته اصلی تقسیم می شود که این طبقه بندی استاندارد acea روغن موتور به صورت زیر است:

کلاس A/B: حرف A موتور بنزینی و B موتور دیزلی سبک در خودرو سواری و وانت
کلاس C: موتور بنزینی و موتور دیزلی سبک با سیستم های پس از تصفیه اگزوز
کلاس E: برای موتور دیزلی سنگین

هر یک از این استانداردها با یک عدد نمایش داده می شوند که نشان دهنده سطح عملکرد روغن موتور هستند.

استاندارد ilsac روغن موتور

استاندارد ilsac روغن موتور، توسط تولیدکنندگان خودروهای آمریکایی و ژاپنی برای بهبود مصرف سوخت و محافظت از سیستم های کنترل آلایندگی تدوین شده است. طبقه بندی استاندارد ilsac برای روغن موتور به صورت GF و یک عدد مشخص شده که هر چه این عدد بالاتر باشد، استاندارد جدیدتر و پیشرفته تر خواهد بود.

بالاترین سطح کیفیت روغن موتور

بالاترین سطح کیفیت روغن موتور چیست؟ تا به اینجا سطح کیفی روغن موتور را بر اساس استاندارد API را توضیح داده ایم و گفتیم که هر چقدر حرف دوم الفبا جلوتر باشد، کیفیت روغن بالاتر می رود. این استاندارد بالاترین سطح کیفی روغن، برای موتور های بنزینی و دیزلی را به دو صورت زیر ارائه می دهد:

بالاترین سطح کیفیت روغن موتور برای موتور های بنزینی: API SP جدیدترین و بالاترین سطح کیفیت روغن برای موتورهای مدرن است. با این حال روغن های SM و SN هم جزء سطوح کیفی بالا محسوب می شوند.
بالاترین سطح کیفیت روغن موتور برای موتور های دیزلی: API CK-4 و API FA-4 دو نوع استاندارد کیفی بالا برای موتورهای دیزلی در شرایط سخت است.